Những vấn đề mới trong vật lí hiện đại

1.Tác phẩm

Nội dung cuốn sách này là những vấn đề mới nhất trong vật lí xuất hiện trong các năm 2016, 2017 và 2018: hấp dẫn entropic và cảm ứng, vũ trụ Dirac-Milne, cách mạng nhiệt động học lượng tử, những pha topo, đồng điều và đối đồng điều, siêu dẫn giả tinh thể và siêu dẫn fractal, meson sắc đẹp, Bootstrap, mô hình SYK, kim loại lạ và lỗ đen,…

Trong những năm vừa qua người ta quan sát được sự thâm nhập của toán vào vật lí lí thuyết như topo vào vật lí môi trường đông đặc, mối liên quan giữa các lĩnh vực khác nhau của vật lí như kim loại lạ với lỗ đen.

Cuốn sách hy vọng nhằm cung cấp những điều mới lạ trong vật lí những năm gần đây để bạn đọc có thể theo kịp sự phát triển của vật lí hiện đại.

 

2. Tác giả

GS. Cao Chi sinh năm 1931, chuyên gia vật lí lí thuyết, vật lí hạt nhân; là cộng tác viên khoa học Việt Nam tại Viện Liên hiệp Nghiên cứu Hạt nhân Doupna, Nga (1963-1968). Tác giả nhiều công trình khoa học về đối xứng, hấp dẫn, ứng dụng hình học vào lí thuyết trường, nhiều bài viết về năng lượng hạt nhân và phổ biến khoa học đăng tải trên các tạp chí Tia Sáng, Khoa học và Công nghệ Việt nam. Đồng dịch giả (cùng với Phạm Văn Thiều) cuốn Lược sử Thời gian của Stephen Hawking.

 

3. Mục lục

Lời mở đầu

Lời giới thiệu

Phần MỘT - Vũ trụ

CHƯƠNG I:   Hấp dẫn và vũ trụ

I.1 Vũ trụ lượng tử

I.2 Lạm phát của vũ trụ

I.3 Bí ẩn của năng lượng tối

I.4 Hiệu ứng Casimir

I.5 Vật chất tối có cấu trúc (hình học và thành phần) phức tạp

I.6 Vật chất tối và siêu chảy

I.7 Cuối cùng vũ trụ là tương tự hay số

I.8 Siêu hấp dẫn

I.9Hấp dẫn entropic và Hấp dẫn cảm ứng

I.10 Nghiên cứu sóng hấp dẫn  có thể phát hiện các chiều dư

I.11 Hấp dẫn là lực lượng tử?

I.12 Vũ trụ Dirac-Milne

I.13 Thông tin về thiên văn học đa chiều

I.14 Một ngày nào đó thời gian sẽ ngừng

CHƯƠNG II:   Các lỗ đen

II.1 Những đối tượng gần giống lỗ đen

II.2 Những lỗ đen nguyên thủy

II.3 Lỗ đen trong LHC

CHƯƠNG III: Lí thuyết tương ĐỐI

III.1 Du hành trong thời gian về tương lai

III.2 Du hành trong thời gian về quá khứ

PHẦN HAI - Lượng tử và các hạt cơ bản

CHƯƠNG IV: Cơ học lượng tử

IV.1 Đột sinh nguyên nhân (CE - causal emergence)

IV.2a Cách mạng nhiệt động học hay nhiệt động học lượng tử

IV.2b Quay ngược mũi tên nhiệt động của thời gian

IV.3a Pha topo và dịch chuyển pha topo

IV.3b Topo đã cung cấp một cách nhìn mới trong vật lí môi trường đông đặc

IV.4 Bức xạ Hawking và hiện tượng xuyên hầm

IV.5 Neutrino (dao động) và vật lí mới

IV.6 Đồng điều và đối đồng điều

IV.7 Siêu dẫn trong giả tinh thể và siêu dẫn fractal

CHƯƠNG V: Hạt nhân

V.1 Hạt nhân thế kỉ XXI

V.2 Một số thông tin mới về hạt nhân nguyên tử

CHƯƠNG VI: Các hạt cơ bản và lí thuyết trường lượng tử

VI.1 Liệu có thể phát hiện các chiều dư nhờ ngưng tụ
Bose-Einstein?

VI.2 Lí thuyết dây đã tìm được lí thuyết song hành để
kiểm chứng?

VI.3 Cần mở rộng mô hình SM

VI.4 Ánh sáng biến thành chất lỏng

PHẦN BA - Thống nhất hấp dẫn và lượng tử: lí thuyết và quan điểm

CHƯƠNG VII: Các lí thuyết thống nhất 

VII.1a Trường chuẩn (gauge field)

VII.1b Trường chuẩn (gauge field) và không gian phân thớ
(fibre bundle)

 

VII.2 Hạt ma Fadeev-Popov (Fadeev-Popov Ghost) hay
phương pháp phiếm hàm trong lí thuyết trường chuẩn

VII.3 Giới thiệu Lí thuyết dây

VII.4 ER(GR) = EPR(QM)

VII.5 Không đạt được nhất trí (kết quả hội thảo Vật lí-Triết học
tại Munich, tháng 12/2015)

VII.6 Lực tương tác cơ bản thứ 5

VII.7 Lí thuyết tự tiến triển tương thích conform (the conformal bootstrap)

VII.8 Mối liên quan kì diệu giữa lí thuyết dây, đại số và
lí thuyết số

VII.9 Cấu trúc của không-thời gian (qua các hệ tọa độ)

VII.10 AdS/CFT

VII.11 Bán kim loại Weyl và lỗ đen

VII.12 Mô hình SYK

VII.13 Từ kim loại lạ đến lỗ đen

VII.14 Triết học vật lí và vật lí

PHỤ LỤC A

A.1 Thành tựu khoa học lớn của Stephen Hawking (hay những công trình chính làm S.H. nổi tiếng)

A.2 Robert Langlands - Giải Abel 2018

PHỤ LỤC B - CÁC VẤN ĐỀ VĂN TRIẾT CÓ LIÊN QUAN

B.1 Hiện sinh (Existentialism)

B.2 Hiện tượng học (Phenomenology)

B.3 Phân tâm học

B.4 Kinh dịch

BẢNG CHỈ MỤC